Δεν μου έμαθε πώς να κάνω καλύτερες φωτογραφίες. Μου έμαθε κάτι πολύ πιο σημαντικό.
Υπάρχουν άνθρωποι που, χωρίς να το γνωρίζουν, επηρεάζουν τον τρόπο που βλέπεις τον κόσμο. Όχι επειδή ανήκουν στον ίδιο χώρο με εσένα, αλλά επειδή ο τρόπος που σκέφτονται ξεπερνά τα όρια της δικής τους τέχνης.
Αυτό συνέβη σε μένα με τον Μίλτο Τεντόγλου.
Κάθε φορά που παρακολουθώ μια συνέντευξή του, δεν σκέφτομαι το άλμα εις μήκος. Δεν αναλύω την τεχνική του, ούτε προσπαθώ να καταλάβω πώς κέρδισε άλλο ένα μετάλλιο.
Σκέφτομαι τη φωτογραφία.
Γιατί κάθε φορά που τον ακούω να μιλάει για τις δυνατότητές του, συνειδητοποιώ πόσο διαφορετικά μιλούν οι άνθρωποι που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους σε κάτι και πόσο διαφορετικά μιλούν οι περισσότεροι δημιουργοί για τη δική τους δουλειά.
Και κάπου εκεί κατάλαβα ότι ο Τεντόγλου, χωρίς να το ξέρει, μου είχε δώσει ένα από τα σημαντικότερα μαθήματα φωτογραφίας.
Η αυτοπεποίθηση που παρεξηγούμε
Υπάρχουν άνθρωποι που χαρακτηρίζουν τον Τεντόγλου αλαζόνα. Τους ενοχλεί όταν δηλώνει ότι μπορεί να κερδίσει. Όταν λέει ότι περιμένει ένα μεγάλο άλμα. Όταν μιλάει με σιγουριά για τον εαυτό του.
Εμένα, όμως, δεν μου ακούγεται έτσι. Δεν ακούω έναν άνθρωπο που προσπαθεί να πείσει τους άλλους ότι είναι σπουδαίος, ακούω έναν άνθρωπο που γνωρίζει τι μπορεί να κάνει.
Και υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στα δύο.
Έχουμε συνηθίσει να θεωρούμε ότι η ταπεινότητα σημαίνει να μικραίνεις τον εαυτό σου. Να αποφεύγεις να αναγνωρίσεις την αξία σου. Να λες «θα δούμε», ακόμη κι όταν ξέρεις ότι είσαι έτοιμος.
Όμως αυτή δεν είναι ταπεινότητα, είναι φόβος για το πώς θα μας κρίνουν οι άλλοι.
Οι φωτογράφοι μιλάμε διαφορετικά
Αυτό το βλέπω συνεχώς στη φωτογραφία.
Έχω γνωρίσει εξαιρετικούς φωτογράφους που δυσκολεύονται να πουν μια τόσο απλή πρόταση: «Είμαι καλός φωτογράφος.»
Κι όμως, έχουν αφιερώσει χρόνια στη φωτογραφία. Έχουν ταξιδέψει, έχουν διαβάσει, έχουν αποτύχει αμέτρητες φορές, έχουν δημιουργήσει σημαντικές δουλειές. Παρ’ όλα αυτά, όταν κάποιος τους κάνει ένα κομπλιμέντο, σχεδόν βιάζονται να το ακυρώσουν. «Εντάξει… ήμουν τυχερός», «έτυχε η στιγμή», «έχω ακόμη πολύ δρόμο.»
Αναρωτιέμαι πολλές φορές γιατί αισθανόμαστε πιο άνετα να μειώνουμε τον εαυτό μας παρά να αναγνωρίζουμε τη δουλειά που έχουμε κάνει.
Η μεγαλύτερη διαφορά ανάμεσα στην αλαζονεία και την αυτογνωσία
Ο Τεντόγλου με έκανε να σκεφτώ κάτι που μέχρι τότε δεν είχα διατυπώσει με λόγια.
Η αλαζονεία δεν είναι να γνωρίζεις την αξία σου. Η αλαζονεία είναι να διεκδικείς αξία που δεν έχεις κερδίσει. Η αυτογνωσία είναι να αναγνωρίζεις εκείνη που έχεις ήδη κατακτήσει.
Ένας άνθρωπος που έχει αφιερώσει δεκαπέντε ή είκοσι χρόνια σε έναν στόχο, που έχει κάνει αμέτρητες ώρες προπόνησης, που έχει δοκιμαστεί στους μεγαλύτερους αγώνες του κόσμου και έχει επιστρέψει ξανά και ξανά με χρυσά μετάλλια, δεν χρειάζεται να προσποιείται ότι δεν ξέρει πόσο καλός είναι.
Η αυτοπεποίθησή του δεν βασίζεται σε μια επιθυμία. Βασίζεται σε αποδείξεις.
Το αντίθετο θα ήταν παράλογο. Θα ήταν σαν ένας πιανίστας που έχει γεμίσει τις μεγαλύτερες αίθουσες συναυλιών να λέει ότι δεν ξέρει αν παίζει καλά. Ή σαν ένας χειρουργός με χιλιάδες επιτυχημένες επεμβάσεις να αμφιβάλλει δημόσια για το αν μπορεί να χειρουργήσει.
Τότε γιατί περιμένουμε από έναν φωτογράφο που έχει αφιερώσει χρόνια στη δουλειά του, έχει εκθέσει το έργο του, έχει διακριθεί σε παγκόσμιο επίπεδο ή έχει δει τις εικόνες του να συγκινούν ανθρώπους, να συμπεριφέρεται σαν να μην έχει καταφέρει τίποτα;
Οι λέξεις χτίζουν τον φωτογράφο που γινόμαστε
Από τότε άρχισα να προσέχω περισσότερο όχι μόνο τι λέω στους άλλους, αλλά και τι λέω στον εαυτό μου. Γιατί οι λέξεις δεν περιγράφουν απλώς την πραγματικότητα, τη διαμορφώνουν.
Αν επαναλαμβάνεις συνεχώς ότι δεν είσαι αρκετά καλός, κάποια στιγμή θα αρχίσεις να φωτογραφίζεις με τον φόβο ότι δεν είσαι αρκετά καλός.
Αντίθετα, όταν λες: «Έχω δουλέψει πολύ. Ξέρω τι μπορώ να κάνω.» δεν δημιουργείς μια ψευδαίσθηση, αναγνωρίζεις μια πραγματικότητα που έχει χτιστεί μέσα από χρόνο, επιμονή και αμέτρητες αποτυχίες.
Η αυτοπεποίθηση δεν προηγείται της δουλειάς, είναι το αποτέλεσμα της δουλειάς.
Το πιο σημαντικό μάθημα φωτογραφίας
Αυτό είναι τελικά που μου έμαθε ο Μίλτος Τεντόγλου. Όχι πώς να φωτογραφίζω, αλλά πώς να στέκομαι απέναντι στη δουλειά μου.
Να μην απολογούμαι γι’ αυτήν, να μην τη μικραίνω για να νιώσουν οι άλλοι πιο άνετα, να μη φοβάμαι να αναγνωρίσω όσα έχω χτίσει.
Γιατί υπάρχει μια ειρωνεία που συχνά ξεχνάμε. Οι άνθρωποι που πραγματικά έχουν δουλέψει περισσότερο είναι συνήθως εκείνοι που δικαιούνται περισσότερο να μιλούν με αυτοπεποίθηση. Όχι επειδή πιστεύουν ότι είναι ανώτεροι από τους άλλους, αλλά επειδή γνωρίζουν, καλύτερα από οποιονδήποτε, πόσο δύσκολο ήταν να φτάσουν μέχρι εκεί.
Και ίσως αυτό είναι το πραγματικό μάθημα. Η αλαζονεία προσπαθεί να αποδείξει κάτι που δεν υπάρχει. Η αυτοπεποίθηση απλώς αναγνωρίζει αυτό που έχει ήδη δημιουργηθεί.
Από τότε, κάθε φορά που ακούω τον Μίλτο Τεντόγλου να μιλάει με σιγουριά για τον εαυτό του, δεν σκέφτομαι έναν Ολυμπιονίκη.
Σκέφτομαι έναν φωτογράφο και θυμάμαι ότι, αν θέλουμε κάποτε να δημιουργήσουμε πραγματικά σπουδαίες εικόνες, πρέπει πρώτα να σταματήσουμε να ζητάμε συγγνώμη για τη δουλειά που έχουμε κάνει.
Αλαζονεία
Αυτογνωσία
Διεκδικεί αξία που δεν έχει αποδείξει.
Αναγνωρίζει αξία που έχει ήδη αποδείξει.
Βασίζεται στην ανάγκη για επιβεβαίωση.
Βασίζεται στην εμπειρία και τα αποτελέσματα.
Υποτιμά τους άλλους για να φανεί ανώτερη.
Σέβεται τους άλλους χωρίς να μειώνει τον εαυτό της.
Μιλάει περισσότερο από όσο επιτρέπει το έργο.
Το έργο μιλάει πρώτο και τα λόγια ακολουθούν.
Φοβάται την αποτυχία γιατί απειλεί την εικόνα της.
Αποδέχεται την αποτυχία ως μέρος της εξέλιξης.
Δημιουργεί προσδοκίες χωρίς αντίκρισμα.
Δημιουργεί εμπιστοσύνη γιατί στηρίζεται σε αποδείξεις.
Αναζητά αναγνώριση.
Έχει χτίσει αυτοπεποίθηση.
Δεν είναι αλαζονεία να πιστεύεις ότι είσαι καλός σε αυτό που κάνεις. Αλαζονεία είναι να περιμένεις να το πιστέψουν οι άλλοι, ενώ ούτε εσύ ο ίδιος δεν τολμάς να το πεις.
Απέκτησε πρόσβαση στην Ιδιωτική Βιβλιοθήκη και τις Σημειώσεις του Mitos Project και μπες πιο βαθιά στη φωτογραφία!
Η Ιδιωτική Βιβλιοθήκη του Mitos Project
Ανακάλυψε τα κείμενα με βαθιά ανάλυση για φωτογραφία, δημιουργική σκέψη και επαγγελματική ανάπτυξη. Πρόσβαση σε περιεχόμενο που δεν είναι δημόσιο.
Οι Σημειώσεις πίσω από το Mitos Project
1000+ σημειώσεις για φωτογραφία, branding, marketing και δημιουργική σκέψη μέσα από βιβλία, workshops και προσωπική εμπειρία.
“Η φωτογραφία μπορεί και πρέπει να είναι κάτι περισσότερο.”
