Η ιστορία μιας γυναίκας που τόλμησε να σπάσει τον άγραφο νόμο.
Μερικές γυναίκες στέκονταν ακίνητες στην άκρη του χορού. Στολισμένες, περήφανες, αλλά δεν χόρευαν. Τι συνέβαινε;
Ήμουν στο Τρίκερι της Ζωοδόχου Πηγής για να φωτογραφίσω τις φορεσιές για το Mitos Project και δεν περίμενα ότι θα έβλεπα ένα από τους πιο παράξενους και συγκινητικούς άγραφους κανόνες που κρατάει η παράδοση της Ελλάδας μέχρι σήμερα.
Η πλατεία ήταν στολισμένη· φώτα, τραπέζια γεμάτα, μυρωδιές από τα ψητά. Οι γυναίκες φορούσαν τις παραδοσιακές τους στολές, πολύχρωμες, περίτεχνες, με καμάρι. Ήταν σαν να ξεφύτρωσε μπροστά μου μια εικόνα από τα παλιά.
Όταν άρχισαν τα βιολιά, ο κύκλος του χορού στήθηκε. Κι εκεί, μέσα στον χαμό, πρόσεξα κάτι που με μπέρδεψε. Μερικές γυναίκες στέκονταν στην άκρη. Στολισμένες όσο κι οι άλλες, περήφανες, αλλά ακίνητες. Δεν έμπαιναν στον κύκλο.
Γύρισα και ρώτησα μια κοπέλα που στεκόταν δίπλα μου:
– Γιατί δεν χορεύουν αυτές;
Με κοίταξε με φυσικότητα, λες κι η απάντηση ήταν αυτονόητη:
– Αυτές είναι οι Ξενητεμένες.
Γυναίκες που έχουν τον άντρα τους στα καράβια. Όσο λείπει, δεν μπαίνουν στον χορό. Έτσι είναι το έθιμο εδώ. Αν παρατηρήσεις, οι φορεσιές τους έχουν μικρές διαφορές σε σχέση με εκείνες των γυναικών που δεν έχουν άντρα ναυτικό.
Ένιωσα να μου σηκώνεται η τρίχα. Ένας άγραφος νόμος που δέσμευε γυναίκες να μένουν ακίνητες;
Έπιασα τον εαυτό μου να κοιτάζει πότε τον χορό, πότε εκείνες με τα μάτια τους καρφωμένα στο χώμα.
Ήθελα να μάθω περισσότερα. Κατηφόρισα λίγο και πήγα στο καφενείο της πλατείας. Στην άκρη καθόταν ένας παππούς με κασκέτο. Το κομπολόι γύριζε στα δάχτυλά του κι εκείνος κοιτούσε την πλατεία σαν να την έβλεπε αλλού, πίσω στον χρόνο.
Πλησίασα και, αφού πιάσαμε λίγο την κουβέντα, τον ρώτησα:
– Παππού, γιατί δεν χορεύουν αυτές οι γυναίκες; Είναι αλήθεια αυτό που λένε;
Σήκωσε το κεφάλι και με κοίταξε με βλέμμα γαλήνιο.
– Έτσι είναι. Από παλιά. Οι γυναίκες των ναυτικών δεν χορεύουν όσο εκείνος είναι μακριά. Είναι σαν όρκος. Κανείς δεν τολμά να τον σπάσει.
Έκανε μια μικρή παύση.
– Ή… σχεδόν κανείς.
Χαμογέλασε αχνά, έγειρε προς τα εμπρός και ξεκίνησε την ιστορία.
Μου μίλησε για μια γυναίκα, νέα τότε, που παντρεύτηκε μικρή ναυτικό. Δεν είχε χορέψει ποτέ της. Κάθε χρόνο στεκόταν στην άκρη της πλατείας, ντυμένη γιορτινά, μα η ψυχή της λαχταρούσε τον χορό. Και σε ένα πανηγύρι, δεν άντεξε. Έκανε το βήμα και μπήκε στον κύκλο.
Ο παππούς σταμάτησε, άναψε τσιγάρο και συνέχισε με μάτια που έλαμπαν:
– Η πλατεία πάγωσε. Οι γυναίκες ψιθύριζαν, οι άντρες κοίταζαν. Όλοι περίμεναν το ίδιο: “Όταν γυρίσει ο άντρας της, θα δει…”. Το χωριό είχε γεμίσει φήμες.
– Και; ρώτησα ανυπόμονα.
– Κι ήρθε ο καιρός. Ένα βράδυ με βροχή, γύρισε. Όλοι ήταν μαζεμένοι, περίμεναν την κατσάδα. Μα εκείνος πήγε κατευθείαν σπίτι. Δεν της φώναξε. Την έπιασε από το χέρι και την έφερε στην πλατεία. Χόρεψαν μαζί, μέσα στη βροχή, για να τους δει ο κόσμος που καθόταν ακόμα στα καφενεία.
Κι είπε μόνο μια φράση: “Καλά έκανες. Από μικρή δεν χόρεψες ποτέ”.
Σώπασε. Έπαιξε λίγο με το κομπολόι, χαμογέλασε μισά. Ύστερα με κοίταξε ίσια στα μάτια και ρώτησε:
– Ξέρεις ποιος ήταν αυτός;
Δεν απάντησα. Ούτε κι εκείνος. Η σιωπή αρκούσε.
Έφυγα από το καφενείο με τη μηχανή στο χέρι και την καρδιά γεμάτη. Είχα πάει για να φωτογραφίσω φορεσιές και κατέληξα να κουβαλάω μια ιστορία αγάπης και θάρρους.
Κι από τότε, κάθε φορά που σκέφτομαι τις Ξενητεμένες του Τρικερίου, θυμάμαι εκείνον τον χορό που έσπασε τον κανόνα.
Οι Ξενητεμένες δεν είναι μόνο οι γυναίκες του Τρικερίου.
Είναι κάθε ψυχή που στέκεται απέναντι σε άγραφους νόμους ή περιορισμούς που της στερούν τη χαρά.
Κι ο χορός εκείνος στη βροχή δεν ήταν απλώς μια στιγμή αγάπης, ήταν νίκη της ζωής απέναντι στον φόβο, της ελευθερίας απέναντι στο πρέπει.
Μια υπενθύμιση πως η παράδοση έχει αξία όταν μας ενώνει, όχι όταν μας φυλακίζει.
Η αληθινή αγάπη και το θάρρος πάντα βρίσκουν τον τρόπο να χορεύουν πάνω από κάθε κανόνα.
Σεπτέμβριος 28, 2025.
